Tìm hiểu về cấu trúc của Tipiṭaka Pāḷi — Cẩm nang nhập môn Phật học nguyên thủy

Lúc mới khởi sự tu học theo truyền thống Pāḷi, phần lớn mọi người khi nghe nói về “Tam Tạng Kinh Điển” thường cảm thấy e ngại vì sự đồ sộ và phức tạp. Có vẻ chỉ dành cho chư Tăng hoặc người học chuyên sâu. Tuy nhiên, nếu tiếp cận đúng phương pháp, chúng ta sẽ thấy Tam Tạng vô cùng gần gũi. Nó giống như bản đồ tổng thể của con đường tu tập, được chia ra để người học không bị lạc.

1. Tam Tạng là gì?
Tam Tạng (Tipiṭaka) theo nghĩa đen là “ba cái giỏ”, tượng trưng cho ba kho tàng lớn dùng để gìn giữ và hệ thống hóa pháp bảo.

Hệ thống này được phân chia thành:

Vinaya Piṭaka – Tạng Luật

Sutta Piṭaka – Tạng Kinh

Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)

Hệ thống Theravāda đã bảo tồn vẹn nguyên Tam Tạng bằng tiếng Pāḷi cổ, và được công nhận là bộ giáo điển nguyên sơ, có tính hệ thống và sát thực nhất với lời dạy ban sơ của Đức Phật.

Vinaya Piṭaka: Cốt lõi của giới hạnh
Dù Vinaya Piṭaka nhắm đến đời sống tu hành của chư Tăng, song Phật tử tại gia nắm rõ Luật sẽ hành trì rất vững vàng.

Mục đích cốt yếu của giới luật không nằm ở sự ràng buộc, mà nhằm:

Giữ đời sống thanh tịnh

Giảm xung đột, rối ren

Xây dựng không gian lý tưởng để nuôi dưỡng Định và Tuệ

Tóm lại một cách súc tích:

Luật đóng vai trò như khung sườn an toàn cho thân nghiệp và khẩu nghiệp

Người mới bắt đầu chỉ cần nắm vững những nguyên tắc cơ bản:

Mối quan hệ nhân quả trong mọi việc làm

Biết rõ các ranh giới đạo đức

Sống có kỷ luật và trách nhiệm

Tạng Kinh – Kho tàng pháp thoại của Đức Thế Tôn
Đối với đa số Phật tử, Tạng Kinh chính là phần giáo lý thân thuộc nhất.

Bộ tạng này tổng hợp:

Những bài giảng đạo của Đức Thế Tôn

Những cuộc đối đáp giữa Phật và nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội

Những chỉ dẫn trực tiếp về khổ – nguyên nhân khổ – con đường diệt khổ

Toàn bộ kinh văn được tổ chức thành 5 bộ Nikāya chính:

Có kinh dài, kinh trung, kinh ngắn

Chứa đựng những hướng dẫn hành trì thực tế như Pháp Cú hay Tứ Niệm Xứ

Có những bài kinh giải quyết trực tiếp các khúc mắc trong cuộc sống thường nhật

Nhìn chung:

Tạng Kinh chính là lộ trình tu tập được dẫn dắt bằng thuyết giảng và các câu chuyện sinh động

Hành giả sơ cơ nên ưu tiên tiếp cận Tạng Kinh trước tiên.

Abhidhamma Piṭaka – Hệ thống hóa quy luật tâm linh
Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) là phần trừu tượng và khó nhất, nhưng cũng sâu nhất.

Nếu coi:

Tạng Kinh trả lời cho câu hỏi “Đức Phật đã dạy những gì”

Thì Vi Diệu Pháp là “Pháp vận hành như thế nào”

Tạng Vi Diệu Pháp đi sâu vào các khía cạnh:

Định nghĩa và đặc tính của tâm

Cấu trúc của một đơn vị tâm thức (sát-na)

Nguyên nhân hình thành các trạng thái bất thiện

Quy luật vận hành của hành động và quả tương ứng

Với người mới:

Không cần học Vi Diệu Pháp ngay

Nhưng biết rằng nó tồn tại giúp tránh hiểu sai Phật pháp theo cảm tính hay niềm tin mơ hồ

Mối liên hệ giữa Tam Tạng và Tam Học
Để ghi nhớ một cách đơn giản:

Tạng Luật → Giới

Tạng Kinh → Định

Vi Diệu Pháp là phương tiện rèn luyện Tuệ học

Hệ thống Tam Tạng là một chỉnh thể thống nhất, trong đó các phần tương trợ nhau:

Có Giới → Định mới vững

Có Định → Tuệ mới sinh

Có Tuệ → Giới được giữ một cách tự giác

Cách thức tiếp cận Tipiṭaka hiệu quả cho hành click here giả sơ cơ
Một vài lời khuyên thiết thực:

Đừng tạo áp lực phải thông thạo mọi thứ cùng một lúc

Hãy học theo thứ tự:

Thấu hiểu giá trị của sự kỷ luật trong tâm hồn

Đọc Kinh để soi lại đời sống

Khi căn tính và sự hiểu biết đã chín muồi, hãy nghiên cứu Abhidhamma để phát triển tuệ giác

Tam Tạng không phải để trưng bày kiến thức, mà để:

thực hiện cuộc cách mạng tâm linh nơi thân, miệng và ý mỗi ngày